Đăng bởi: quangmt69 | Tháng Chín 8, 2011

Làm đồ chơi cho trẻ mầm non bằng nguyên vật liệu mở.

Đồ chơi là người bạn không thể thiếu trong các trò chơi của trẻ và là nguồn vui của trẻ thơ, là những phương tiện trẻ dùng để vui chơi, là những đồ vật cụ thể giúp trẻ cầm, nắm dễ dàng…giúp trẻ tìm hiểu khám phá thế giới xung quanh , giúp trẻ làm quen với những đặc điểm, tính chất của nhiều đồ vật khác nhau , biết được công dụng của chúng trong sinh hoạt và trong lao động của con người, còn là phương tiện giúp trẻ phát hiện ra những mối quan hệ giữa người với người trong xã hội và dần dần biết gia nhập vào những mối quan hệ đó.Đò chơi còn có tác dụng thúc đẩy, hình thành và phát triển các chức năng tâm lý, góp phần hình thành nhân cách ở trẻ trong đó việc phát triển tình cảm thẩm mỹ rất quan trọng.

Lịch sử của đồ chơi có từ xa xưa và phát triển mạnh mẽ cùng với sự phát triển chung của xã hội loài người. Trên thế giới, dân tộc nào cũng có đồ chơi, chúng mang những nét riêng biệt, độc đáo của các dân tộc. Đồ chơi phản ánh những đặc điểm sinh hoạt, văn hóa, lao động và cả phông tục tập quán, tín ngưỡng của mỗi dân tộc.Vì vậy, đồ chơi của trẻ em bất cứ nước nào cũng đều mang tính truyền thống và tính hiện đại, đều ghi lại dấu ấn của dân tộc và tinh hoa của nhân loại.

Đồ chơi là nhu cầu tự nhiên không thể thiếu đối với cuộc sống tinh thần của mỗi đứa trẻ. Ở nhiều nước tiên tiến trên thế giới như : Hoa Kỳ, Nhật Bản…nghành công nghiệp sản xuất đồ chơi là một ngành mang lại lợi nhuận cao.   Hiện nay, đồ chơi cho trẻ em có rất nhiều trên thị trường, nhất là đồ chơi ngoại, thôi thì đủ thứ, nào là các loại xe cơ giới, nào là siêu nhân, đồ chơi điện tử,…Tuy nhiên, xét về phương diện giáo dục thì nhiều đồ chơi không phù hợp với trẻ, không thể đáp ứng đầy đủ các nhu cầu và mục đích của chương trình dạy học ở trường mầm non.Vai trò của đồ chơi là đặc biệt hết sức quan trọng đối với trẻ mầm non, thế nhưng ở những vùng khó khăn, vùng sâu vùng xa thì đồ chơi lại là một thứ xa xỉ đối với mỗi đứa trẻ và điều đó cũng đánh giá được sự quan tâm chăm sóc trẻ em ở đó như thế nào.

Ở trường mầm non vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ và đồ chơi giữ một vai trò quan trọng, là phương tiện cho trẻ tham gia vào các hoạt động vui chơi,  hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo trong mọi hoạt động của trẻ

Những năm gần đây giáo dục mầm non được xác định là vấn đề có tầm chiến lược lâu dài trong việc phát triển nguồn nhân lực có chất lượng cao cho đất nước,bởi  trẻ em là nguồn nhân lực tương lai của đất nước. Vì vậy nghiên cứu sự phát triển của giáo dục mầm non chính là đổi mới những vấn đề liên quan đến phát triển nguồn nhân lực, một trong những yếu tố cực kỳ quan trọng đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Khảo sát về thực trạng của giáo dục mầm non trong những năm gần đây vẫn còn nhiều bất cập về cơ sở vật chất, phương tiện dạy học còn thiếu và lạc hậu, trang thiết bị chưa phù hợp với việc đổi mới giáo dục bậc học mầm non.…Đặc biệt, đồ chơi cho trẻ mầm non vừa thiếu vừa không đáp ứng được những tiêu chí của đồ chơi cho trẻ mầm non.

   Từ những kinh nghiệm thực tế giảng dạy của tôi trong trường sư phạm chuyên nghiệp và trong những chuyến đi khảo sát, nghiên cứu cùng giáo sinh CĐSP mầm non, đội ngũ giáo viên trường mầm non ở Đức Hòa ( Huyện Mộ Đức – Quảng Ngãi), trường mầm non thị trấn Sơn Tịnh (Huyện Sơn Tịnh – Quảng Ngãi). Tôi  mong muốn chia sẻ một vài ý tưởng của mình là tích hợp những kiến thức làm đồ chơi và đặc điểm tâm lý của trẻ , sự khéo léo của chủ thể trong sáng tạo, dùng chính những nguyên vật liệu mở (vật liệu cũ, đồ phế thải ) để tái tạo ra các sản phẩm đồ chơi cho trẻ  và qua đó giúp trẻ khám phá ra nhiều loại đồ chơi, tham gia trong quá trình vui chơi , đáp ứng nhu cầu hoạt động vui chơi của trẻ mầm non, đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ ngay từ thuở ban đầu, góp phần hình thành cho trẻ mầm non kỹ năng, thói quen tốt về bảo vệ môi trường, xây dựng mội trường ngày càng trong sạch, thân thiện hơn.

 Những sản phẩm ứng dụng của  tôi nhằm mục đích góp phần đáp ứng nhu cầu đồ chơi cho trẻ ở những vùng khó khăn với mong muốn được chia sẻ những kinh nghiệm của cá nhân với các cô giáo mầm non là ý tưởng tích hợp về cách làm đồ dùng dạy học bằng vật liệu dễ tìm,  sẵn có ở địa phương, nhằm đáp ứng nhiệm vụ chăm sóc, giáo dục trẻ ở bậc học tiền học đường.

Với đối tượng trẻ mầm non tư duy của trẻ là tư duy trực quan bằng hình tượng, nên việc sử dụng đồ dùng, đồ chơi trong giảng dạy và vui chơi là rất quan trọng. Đặc biệt, trẻ ở độ tuổi này rất thích tự tìm tòi, khám phá những điều mới lạ trong cuộc sống, qua thao tác với đồ chơi, trẻ sẽ tích lũy thêm kinh nghiệm và hiểu biết nhiều hơn. Nếu trong một tiết học, cô không sử dụng đồ dùng trực quan thì sẽ không thu hút được sự chú ý của trẻ và trẻ chóng chán, khiến chất lượng dạy và học không cao. Đồ dùng trực quan là một minh họa sinh động để giúp trẻ chú ý và tiếp thu một cách nhanh chóng nội dung vấn đề cô cần truyền đạt. Đồ chơi tự tạo là dụng cụ học tập đơn giản dễ dàng phục vụ hoạt động chơi mà học của trẻ, cách thức chơi với đồ chơi và những đồ chơi mà trẻ thích phải thay đổi theo sự phát triển của trẻ. Càng có nhiều cách để trẻ chơi với một đồ chơi thì trẻ càng học được nhiều.

Chương trình dạy trẻ làm đồ chơi phải đảm bảo thực hiện theo mục tiêu giáo dục, mang tính thẩm mỹ, phải giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, kích thích cho trẻ tính độc lập, sáng tạo, đồng thời phải phù hợp với từng lứa tuổi và đảm bảo được những tiêu chí về sự  an toàn về đồ chơi cho trẻ. Điều quan trọng nhất là đồ chơi phải an toàn đối với bé, kế đến là giúp kích thích óc sáng tạo và trí thông minh của bé. Thông qua phương tiện đồ chơi,  dạy cho con trẻ rất nhiều điều về cuộc sống kỳ diệu xung quanh, về sự sẻ chia, tình yêu gia đình, tình bạn, tình yêu thiên nhiên…

Muốn làm được điều này, giáo viên  cần nắm được những tiêu chí cơ bản khi làm đồ chơi tự tạo bằng những nguyên vật liệu mở : Đảm bảo tính sư phạm( có tác dụng hình thành, củng cố các khái niệm, khám phá khoa học, hấp dẫn, kích thích trí tò mò của trẻ; trẻ có thể thao tác với đồ chơi trong nhiều trò chơi); Đảm bảo tính phù hợp, an toàn( Màu sắc, kích thước phù hợp, an toàn, không độc hại, không nguy hiểm.Cần vệ sinh các sản phẩm trước khi tái chế thành đồ chơi) Đảm bảo tính phổ biến ( Nguyên liệu dễ tìm, có thể sử dụng vào nhiều nội dung giáo dục khác nhau) ; Đảm bảo tính sáng tạo(Từ một loại vật liệu có thể tạo hình thành nhiều đồ chơi khác nhau; có ý tưởng mới trong khai thác, sử dụng)…Cần phải định hướng trước một số nguyên vật liệu cần thiết, tiếp theo phải phối hợp chặt chẽ với phụ huynh để biết trước những nguyên vật nào mà trẻ có thể sưu tầm được. Trên cơ sở đó, giáo viên sẽ giao nhiệm vụ và hướng dẫn cho trẻ cách sưu tầm, thu nhặt, và bảo quản các các nguyên vật liệu. Tùy vào từng nhiệm vụ và điều kiện cụ thể của trẻ mà qui định thời gian thực hiện ngắn hay dài. Đối với những trẻ đã lớn nên khuyến khích để trẻ tham gia vào quá trình làm đồ chơi với cô giáo. Đấy cũng chính là khởi đầu cho mọi sự sáng tạo sau này.

Đồ dùng, đồ chơi tự tạo có ý nghĩa và tác dụng rất tốt góp phần to lớn trong giáo dục, phát triển trẻ toàn diện, qua quá trình thực nghiệm trên lớp, khi trẻ chơi với đồ chơi sáng tạo và độc đáo này giúp cho trẻ phát triển rất nhiều mặt:

  • Phát triển các giác quan, phát triển vận động: Luyện vận động các cơ tay, sự khéo léo của bàn tay, ngón tay và luyện các vận động đi chạy, nhảy, bật.

 Trẻ biết cầm, nắm, lăn xoay; biết phối hợp tay và mắt: xâu, xếp, lắp ghép…

  • Phát triển trí tuệ, phát triển nhận thức: Luyện các giác quan ( thị giác, thính giác, xúc giác…), nhận biết môi trường xung quanh, so sánh đặc điểm, định hướng không gian, giải quyết vấn đề…

 Trẻ phân biệt được kích thước to – nhỏ, dài- ngắn, tính chất cứng – mềm, màu sắc của đối tượng…

  • Phát triển ngôn ngữ: Trẻ nói được rất nhiều và phát triển hơn so với yêu cầu thực tế, thông qua quá trình chơi trẻ thể hiện thái độ tình cảm của mình với môi trường xung quanh, phát triển hành vi, ngôn ngữ giao tiếp trong nhóm trẻ ….Cung cấp vốn từ, kích thích trẻ nói, giúp cho trẻ làm quen với thơ chuyện, chữ viết…
  • Phát triển cảm xúc, tình cảm: Trẻ vui, tò mò, thích thú, thoải mái cười nói.gợi cho trẻ cảm xúc, tình cảm khác nhau ( Vui nhộn, thoải mái, âu yếm, nhẹ nhàng…)
  • Phát triển xã hội: Biết hợp tác, chia sẻ, quan tâm đến mọi người, thỏa thuận…

  Từ những kinh nghiêm làm đồ chơi từ những vật liệu phế thải, tôi đã rút cho mình được nhiều bài học kinh nghiệm: Tận dụng những đồ vật phế thải ở xung quanh và luôn tạo điều kiện cho trẻ được học, được chơi, được tham gia vào quá trình làm đồ chơi cùng với cô giáo một cách hứng thú; thỏa mãn ở trẻ nhu cầu được hoạt động tìm tòi, khám phá….Có như vậy thì kỹ năng, tư duy của trẻ mới được phát triển tốt hơn.

   Trong cuộc sống hiện đại ngày nay mà nhất là tại thành phố  các  phế phẩm từ gia đình vô cùng phong phú : các vỏ hộp bánh kẹo, lõi giấy vệ sinh các túi, lon, hủ đựng đồ, chai nhựa, tạp chí…là một kho nguyên liệu vô cùng phong phú để cho trẻ có thể làm được đồ chơi cho mình. Tuy nhiên, để chương trình giáo dục này càng thêm phong phú, chúng ta có thể tư vấn cho phụ huynh giúp trẻ sưu tầm thêm các loại nguyên liệu khác như : các loại hạt ngũ cốc, rau củ quả tươi và khô, nhánh cây, lá cây khô, các loại hạt, các loại nui, vỏ trứng, len…

          Giáo viên cần phải chú ý hướng dẫn, lôi cuốn trẻ cùng tham gia vào quá trình thực hiện làm đồ chơi nhằm giúp trẻ bộc lộ tư duy, trí tưởng tượng sáng tạo, giúp trẻ biết trân trọng những sản phẩm do con người làm ra, qua đó giáo dục tình cảm yêu lao động. Giáo viên không nên đặt ra trước loại sản phẩm, bắt trẻ làm theo một cách thụ động mà chỉ nên gợi ý cho trẻ tự chọn màu sắc, hướng dẫn thao tác, cách làm đồ chơi… Sau đó giáo viên mới hướng dẫn cũ thể phương pháp thực hiện với từng loại đồ chơi sao cho phù hợp với từng cháu. Giáo viên cần thật sự tin vào khả năng của trẻ trong việc tự làm đồ dùng đồ chơi (sợ trẻ làm hỏng, xấu) nên còn làm thay trẻ quá nhiều.
Giáo dục vừa đáp ứng yêu cầu xã hội, vừa thỏa mãn nhu cầu phát triển của mỗi cá nhân, mang đến niềm vui học tập cho mỗi trẻ trong bậc học tiền học đường. Giáo dục phải đảm bảo chất lượng tốt nhất trong điều kiện chi phí còn hạn hẹp. Để giải quyết khó khăn của các địa phương cần xây dựng lộ trình tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất, điều kiện bảo đảm chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ, xây dựng đội ngũ giáo viên,…một yếu tố không kém phần quan trọng là tích cực tham gia nghiên cứu làm và sử dụng đồ dùng , đồ chơi cho trẻ nhằm đáp ứng nhiệm vụ chăm sóc, giáo dục trẻ các độ tuổi. Bằng những đôi bàn tay khéo léo và nhiều ý tưởng sáng tạo đồ dùng đồ chơi đã được giáo viên sử dụng đưa vào giảng dạy tạo môi trường giáo dục trẻ ở mọi lúc mọi nơi và trong các hoạt động góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trẻ.

“ Ứng dụng làm  đồ chơi cho trẻ mầm non bằng nguyên vật liệu mở ” với mục đích góp phần giải “ Bài toán con nhà nghèo” nhằm đáp ứng nhu cầu đồ chơi cho trẻ ở những vùng khó khăn với mong muốn được chia sẻ những sáng kiến kinh nghiệm của tôi với các cô giáo đồng nghiệp trong “ Sự nghiệp trồng Người”.

Chất lượng là mục tiêu hàng đầu của mọi nền giáo dục, nhưng chất lượng cũng đòi hỏi những đầu tư thỏa đáng. Trong vài thập niên tới ở nước ta chưa thể đòi hỏi sự đầu tư của nhà nước cho bậc học tiền học đường (Mần non) ngang bằng với đầu tư của nhiều nước khác trên thế giới, đặc biệt là những nước phát triển. Cần tận dụng sự đầu tư của nhà nước, những đóng góp của xã hội với nguồn lực còn hạn hẹp để đạt đến chất lượng  giáo dục tốt nhất, mặc dù chất lượng này có thể chưa so sánh được với chất lượng giáo dục cao của nhiều nước khác trên thế giới. Việc tận dụng các kinh nghiệm và mô hình giáo dục của các nước tiên tiến, tích cực đổi mới phương pháp dạy học, thực hiện tiết kiệm, chống tiêu cực trong giáo dục, thu hút các nhà khoa học, nhà giáo giỏi trong và ngoài nước tham gia giảng dạy, đào tạo và nghiên cứu khoa học…là những giải pháp cần được chú trọng nhằm sử dụng tối ưu các nguồn đầu tư và hỗ trợ để nâng cao chất lượng giáo dục. Bên cạnh đó vấn đề làm đồ dùng dạy học và đồ chơi cho trẻ cũng hết sức quan trọng trong việc hình thành nhân cách cho trẻ ở trường mầm non. Những hiệu quả và lợi ích thiết thực, đó là:

*Thứ nhất: -Trong cuộc sống, từ những nguyên vật liệu hàng ngày, tưởng như bỏ đi, nhưng bằng sự sáng tạo thẩm mỹ của mỗi người, những nguyên vật liệu này được tái sử dụng và tạo ra những món đồ chơi vô cùng thú vị, độc đáo tạo ra sự bất ngờ thích thú cho các bé trong các giờ chơi. Vừa mang giá trị kinh tế cao cho những trường còn khó khăn về phương tiện phục vụ dạy học, đồ chơi cho trẻ. Đó chính là những sản phẩm mang tính sáng tạo mà không cần phải tốn kém quá nhiều tiền để mua sắm.

* Thứ hai: – Với sáng kiến làm đồ chơi từ những vật liệu phế thải để tạo thêm nhiều đồ chơi cho trẻ, góp phần bảo vệ môi trường và đáp ứng nhu cầu chơi của trẻ mầm non, đặc biệt là ở những trường mầm non khó khăn như miền núi, vùng sâu, vùng xa, những địa phương nghèo trong cả nước .Tôi nhận thấy đồ chơi này rất dễ làm, dễ chơi và rất dễ hoạt động. Cách thức chơi cũng sẽ được thay đổi theo sự phát triển của trẻ, theo nhiều chủ đề  và càng có nhiều cách chơi với một đồ chơi thì trẻ sẽ học hỏi được càng nhiều.

* Thứ ba: – Không nhất thiết phải tốn nhiều kinh phí, ngay cả các vật liệu giấy cứng, giấy mềm, chai lọ, khối lập phương ( Đồ phế thải) kết hợp với các phụ liệu khác, bằng sự sáng tạo của mình, chúng ta đều có thể chuyển tải thành những sản phẩm cho chính trẻ cùng chơi với sản phẩm do mình cùng cô tạo nên.

 * Thứ tư: – Những gì có thể tái chế? Đó là những vật liệu thích hợp, không độc với trẻ em. Tái chế rất có ích. Trẻ vừa có đồ chơi để chơi vừa giảm lượng rác thải góp phần bảo vệ môi trường. Vật liệu tái chế đối với các cô mẫu giáo là một nguyên liệu phong phú để họ có thể thả hồn và trí tưởng tượng nhằm tạo ra các thiết kế các mẫu đồ chơi thân thiện môi trường, không những góp phần bảo vệ môi trường, ngăn chặn chất thải và giảm thiểu rác thải, đồng thời tiết kiệm chi phí và mang đến cho người tiêu dùng những món đồ chơi hết sức độc đáo và đẹp mắt. Bằng những vật liệu đơn giản, thêm một chút thời gian và sự khéo léo, khả năng sáng tạo của mình ,bạn sẽ có cả kho đồ chơi “độc quyền”, không tìm thấy cái thứ hai. Nếu bạn là người khéo tay, hãy chịu khó tưởng tượng một chút về thế giới của trẻ thơ, bảo đảm đồ chơi này sẽ thu hút sự chú ý của bé.

* Thứ năm: – Với sự phát triển hiện đại của xã hội ngày nay, việc chọn mua một đồ chơi cho trẻ là việc quá dễ dàng, nhưng việc sưu tầm các “ Nguyên vật liệu mở”, thu thập lại các phế liệu để tái chế, sử dụng trở lại phục vụ cho cuộc sống không những góp phần vào việc bảo vệ môi trường mà còn tạo ra được những món đồ chơi độc đáo, đẹp, có ý nghĩa giáo dục toàn diện nhân cách cho trẻ mầm non.Với những vật liệu đơn giản, những đồ dùng tưởng chừng rất đỗi bình thường xung quanh nhưng bằng sự sáng tạo chúng ta có thể tạo ra những nhân vật , phương tiện giao thông rất dễ thương, và sinh động giúp cho hoạt động học và chơi của trẻ thêm phần hấp dẫn.

 Hơn thế nữa việc mua quá nhiều đồ chơi cho trẻ làm ảnh hưởng đến tiền bạc của các bậc phụ huynh trong khi các phụ, phế phẩm từ gia đình đang sẵn có và có rất nhiều để cho các cháu có thể sử dụng tái tạo làm đồ chơi cho chính mình.Tại sao lại không? Khi món đồ chơi do tự tay mình làm ra, các cháu sẽ cảm thấy yêu quí và hứng thú hơn rất nhiều so với các đồ chơi mua sẵn. Đây cũng là một hình thức dạy cho trẻ biết yêu quí sức lao động ngay khi còn bé. Xuất phát từ những ý tưởng nêu trên, tôi nghĩ rằng việc dạy cho trẻ tự làm đồ chơi là việc làm hết sức cần thiết và bổ ích cho trẻ mầm non.

Hiệu quả kinh tế và giá trị sử dụng của vấn đề  “Ứng dụng làm  đồ chơi cho trẻ mầm non bằng nguyên vật liệu mở” đã được khẳng định trong thực nghiệm ở các trường mầm non Đức Hòa ( Huyện Mô Đức – Quảng Ngãi), trường mầm non thị trấn Sơn Tịnh (Huyện Sơn Tịnh – Quảng Ngãi) được sự đánh giá cao không chỉ của các cô giáo mầm non, mà còn của các bậc PHHS trong trường, và thành công hơn cả chính là trẻ đặc biệt thích thú với những mẫu đồ chơi lạ mắt, phong phú, đa dạng và độc đáo.

Đó chính là những sản phẩm mang tính sáng tạo mà không cần phải tốn kém nhiều tiền, đồng thời cũng là một giải pháp tích cực xử lí đồ phế liệu, mang lại lợi ích cho con người và môi trường sống.

Nào chúng ta còn chờ gì nữa…Rất đơn giản phải không các bạn. Nào chúng ta cùng trổ tài khéo tay nhé…Xin hãy cùng dẫn dắt con trẻ vào thế giới của ước mơ thông qua hoạt động vui chơi, điều rất cần cho sự cân bằng giữa thể xác và tâm hồn của con trẻ.

“Làm  đồ chơi cho trẻ mầm non bằng nguyên vật liệu mở”.Tại sao không ? Nào, chúng ta còn chờ gì nữa…Hãy mang niềm vui đến cho con trẻ và người thân xung quanh bằng những món quà độc đáo.

Chúc các bạn thành công.

 

Quảng Ngãi, 6/9/2011

 Nguyễn Hữu Quang-PDU

 

Đồ chơi là người bạn không thể thiếu trong các trò chơi của trẻ và là nguồn vui của trẻ thơ, là những phương tiện trẻ dùng để vui chơi, là những đồ vật cụ thể giúp trẻ cầm, nắm dễ dàng…giúp trẻ tìm hiểu khám phá thế giới xung quanh , giúp trẻ làm quen với những đặc điểm, tính chất của nhiều đồ vật khác nhau , biết được công dụng của chúng trong sinh hoạt và trong lao động của con người, còn là phương tiện giúp trẻ phát hiện ra những mối quan hệ giữa người với người trong xã hội và dần dần biết gia nhập vào những mối quan hệ đó.Đò chơi còn có tác dụng thúc đẩy, hình thành và phát triển các chức năng tâm lý, góp phần hình thành nhân cách ở trẻ trong đó việc phát triển tình cảm thẩm mỹ rất quan trọng.

Lịch sử của đồ chơi có từ xa xưa và phát triển mạnh mẽ cùng với sự phát triển chung của xã hội loài người. Trên thế giới, dân tộc nào cũng có đồ chơi, chúng mang những nét riêng biệt, độc đáo của các dân tộc. Đồ chơi phản ánh những đặc điểm sinh hoạt, văn hóa, lao động và cả phông tục tập quán, tín ngưỡng của mỗi dân tộc.Vì vậy, đồ chơi của trẻ em bất cứ nước nào cũng đều mang tính truyền thống và tính hiện đại, đều ghi lại dấu ấn của dân tộc và tinh hoa của nhân loại.

Đồ chơi là nhu cầu tự nhiên không thể thiếu đối với cuộc sống tinh thần của mỗi đứa trẻ. Ở nhiều nước tiên tiến trên thế giới như : Hoa Kỳ, Nhật Bản…nghành công nghiệp sản xuất đồ chơi là một ngành mang lại lợi nhuận cao.   Hiện nay, đồ chơi cho trẻ em có rất nhiều trên thị trường, nhất là đồ chơi ngoại, thôi thì đủ thứ, nào là các loại xe cơ giới, nào là siêu nhân, đồ chơi điện tử,…Tuy nhiên, xét về phương diện giáo dục thì nhiều đồ chơi không phù hợp với trẻ, không thể đáp ứng đầy đủ các nhu cầu và mục đích của chương trình dạy học ở trường mầm non.Vai trò của đồ chơi là đặc biệt hết sức quan trọng đối với trẻ mầm non, thế nhưng ở những vùng khó khăn, vùng sâu vùng xa thì đồ chơi lại là một thứ xa xỉ đối với mỗi đứa trẻ và điều đó cũng đánh giá được sự quan tâm chăm sóc trẻ em ở đó như thế nào.

Ở trường mầm non vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ và đồ chơi giữ một vai trò quan trọng, là phương tiện cho trẻ tham gia vào các hoạt động vui chơi,  hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo trong mọi hoạt động của trẻ

Những năm gần đây giáo dục mầm non được xác định là vấn đề có tầm chiến lược lâu dài trong việc phát triển nguồn nhân lực có chất lượng cao cho đất nước,bởi  trẻ em là nguồn nhân lực tương lai của đất nước. Vì vậy nghiên cứu sự phát triển của giáo dục mầm non chính là đổi mới những vấn đề liên quan đến phát triển nguồn nhân lực, một trong những yếu tố cực kỳ quan trọng đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Khảo sát về thực trạng của giáo dục mầm non trong những năm gần đây vẫn còn nhiều bất cập về cơ sở vật chất, phương tiện dạy học còn thiếu và lạc hậu, trang thiết bị chưa phù hợp với việc đổi mới giáo dục bậc học mầm non.…Đặc biệt, đồ chơi cho trẻ mầm non vừa thiếu vừa không đáp ứng được những tiêu chí của đồ chơi cho trẻ mầm non.

   Từ những kinh nghiệm thực tế giảng dạy của tôi trong trường sư phạm chuyên nghiệp và trong những chuyến đi khảo sát, nghiên cứu cùng giáo sinh CĐSP mầm non, đội ngũ giáo viên trường mầm non ở Đức Hòa ( Huyện Mộ Đức – Quảng Ngãi), trường mầm non thị trấn Sơn Tịnh (Huyện Sơn Tịnh – Quảng Ngãi). Tôi  mong muốn chia sẻ một vài ý tưởng của mình là tích hợp những kiến thức làm đồ chơi và đặc điểm tâm lý của trẻ , sự khéo léo của chủ thể trong sáng tạo, dùng chính những nguyên vật liệu mở (vật liệu cũ, đồ phế thải ) để tái tạo ra các sản phẩm đồ chơi cho trẻ  và qua đó giúp trẻ khám phá ra nhiều loại đồ chơi, tham gia trong quá trình vui chơi , đáp ứng nhu cầu hoạt động vui chơi của trẻ mầm non, đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ ngay từ thuở ban đầu, góp phần hình thành cho trẻ mầm non kỹ năng, thói quen tốt về bảo vệ môi trường, xây dựng mội trường ngày càng trong sạch, thân thiện hơn.

 Những sản phẩm ứng dụng của  tôi nhằm mục đích góp phần đáp ứng nhu cầu đồ chơi cho trẻ ở những vùng khó khăn với mong muốn được chia sẻ những kinh nghiệm của cá nhân với các cô giáo mầm non là ý tưởng tích hợp về cách làm đồ dùng dạy học bằng vật liệu dễ tìm,  sẵn có ở địa phương, nhằm đáp ứng nhiệm vụ chăm sóc, giáo dục trẻ ở bậc học tiền học đường.

Với đối tượng trẻ mầm non tư duy của trẻ là tư duy trực quan bằng hình tượng, nên việc sử dụng đồ dùng, đồ chơi trong giảng dạy và vui chơi là rất quan trọng. Đặc biệt, trẻ ở độ tuổi này rất thích tự tìm tòi, khám phá những điều mới lạ trong cuộc sống, qua thao tác với đồ chơi, trẻ sẽ tích lũy thêm kinh nghiệm và hiểu biết nhiều hơn. Nếu trong một tiết học, cô không sử dụng đồ dùng trực quan thì sẽ không thu hút được sự chú ý của trẻ và trẻ chóng chán, khiến chất lượng dạy và học không cao. Đồ dùng trực quan là một minh họa sinh động để giúp trẻ chú ý và tiếp thu một cách nhanh chóng nội dung vấn đề cô cần truyền đạt. Đồ chơi tự tạo là dụng cụ học tập đơn giản dễ dàng phục vụ hoạt động chơi mà học của trẻ, cách thức chơi với đồ chơi và những đồ chơi mà trẻ thích phải thay đổi theo sự phát triển của trẻ. Càng có nhiều cách để trẻ chơi với một đồ chơi thì trẻ càng học được nhiều.

Chương trình dạy trẻ làm đồ chơi phải đảm bảo thực hiện theo mục tiêu giáo dục, mang tính thẩm mỹ, phải giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, kích thích cho trẻ tính độc lập, sáng tạo, đồng thời phải phù hợp với từng lứa tuổi và đảm bảo được những tiêu chí về sự  an toàn về đồ chơi cho trẻ. Điều quan trọng nhất là đồ chơi phải an toàn đối với bé, kế đến là giúp kích thích óc sáng tạo và trí thông minh của bé. Thông qua phương tiện đồ chơi,  dạy cho con trẻ rất nhiều điều về cuộc sống kỳ diệu xung quanh, về sự sẻ chia, tình yêu gia đình, tình bạn, tình yêu thiên nhiên…

Muốn làm được điều này, giáo viên  cần nắm được những tiêu chí cơ bản khi làm đồ chơi tự tạo bằng những nguyên vật liệu mở : Đảm bảo tính sư phạm( có tác dụng hình thành, củng cố các khái niệm, khám phá khoa học, hấp dẫn, kích thích trí tò mò của trẻ; trẻ có thể thao tác với đồ chơi trong nhiều trò chơi); Đảm bảo tính phù hợp, an toàn( Màu sắc, kích thước phù hợp, an toàn, không độc hại, không nguy hiểm.Cần vệ sinh các sản phẩm trước khi tái chế thành đồ chơi) Đảm bảo tính phổ biến ( Nguyên liệu dễ tìm, có thể sử dụng vào nhiều nội dung giáo dục khác nhau) ; Đảm bảo tính sáng tạo(Từ một loại vật liệu có thể tạo hình thành nhiều đồ chơi khác nhau; có ý tưởng mới trong khai thác, sử dụng)…Cần phải định hướng trước một số nguyên vật liệu cần thiết, tiếp theo phải phối hợp chặt chẽ với phụ huynh để biết trước những nguyên vật nào mà trẻ có thể sưu tầm được. Trên cơ sở đó, giáo viên sẽ giao nhiệm vụ và hướng dẫn cho trẻ cách sưu tầm, thu nhặt, và bảo quản các các nguyên vật liệu. Tùy vào từng nhiệm vụ và điều kiện cụ thể của trẻ mà qui định thời gian thực hiện ngắn hay dài. Đối với những trẻ đã lớn nên khuyến khích để trẻ tham gia vào quá trình làm đồ chơi với cô giáo. Đấy cũng chính là khởi đầu cho mọi sự sáng tạo sau này.

Đồ dùng, đồ chơi tự tạo có ý nghĩa và tác dụng rất tốt góp phần to lớn trong giáo dục, phát triển trẻ toàn diện, qua quá trình thực nghiệm trên lớp, khi trẻ chơi với đồ chơi sáng tạo và độc đáo này giúp cho trẻ phát triển rất nhiều mặt:

  • Phát triển các giác quan, phát triển vận động: Luyện vận động các cơ tay, sự khéo léo của bàn tay, ngón tay và luyện các vận động đi chạy, nhảy, bật.

 Trẻ biết cầm, nắm, lăn xoay; biết phối hợp tay và mắt: xâu, xếp, lắp ghép…

  • Phát triển trí tuệ, phát triển nhận thức: Luyện các giác quan ( thị giác, thính giác, xúc giác…), nhận biết môi trường xung quanh, so sánh đặc điểm, định hướng không gian, giải quyết vấn đề…

 Trẻ phân biệt được kích thước to – nhỏ, dài- ngắn, tính chất cứng – mềm, màu sắc của đối tượng…

  • Phát triển ngôn ngữ: Trẻ nói được rất nhiều và phát triển hơn so với yêu cầu thực tế, thông qua quá trình chơi trẻ thể hiện thái độ tình cảm của mình với môi trường xung quanh, phát triển hành vi, ngôn ngữ giao tiếp trong nhóm trẻ ….Cung cấp vốn từ, kích thích trẻ nói, giúp cho trẻ làm quen với thơ chuyện, chữ viết…
  • Phát triển cảm xúc, tình cảm: Trẻ vui, tò mò, thích thú, thoải mái cười nói.gợi cho trẻ cảm xúc, tình cảm khác nhau ( Vui nhộn, thoải mái, âu yếm, nhẹ nhàng…)
  • Phát triển xã hội: Biết hợp tác, chia sẻ, quan tâm đến mọi người, thỏa thuận…

 Từ những kinh nghiêm làm đồ chơi từ những vật liệu phế thải, tôi đã rút cho mình được nhiều bài học kinh nghiệm: Tận dụng những đồ vật phế thải ở xung quanh và luôn tạo điều kiện cho trẻ được học, được chơi, được tham gia vào quá trình làm đồ chơi cùng với cô giáo một cách hứng thú; thỏa mãn ở trẻ nhu cầu được hoạt động tìm tòi, khám phá….Có như vậy thì kỹ năng, tư duy của trẻ mới được phát triển tốt hơn.

   Trong cuộc sống hiện đại ngày nay mà nhất là tại thành phố  các  phế phẩm từ gia đình vô cùng phong phú : các vỏ hộp bánh kẹo, lõi giấy vệ sinh các túi, lon, hủ đựng đồ, chai nhựa, tạp chí…là một kho nguyên liệu vô cùng phong phú để cho trẻ có thể làm được đồ chơi cho mình. Tuy nhiên, để chương trình giáo dục này càng thêm phong phú, chúng ta có thể tư vấn cho phụ huynh giúp trẻ sưu tầm thêm các loại nguyên liệu khác như : các loại hạt ngũ cốc, rau củ quả tươi và khô, nhánh cây, lá cây khô, các loại hạt, các loại nui, vỏ trứng, len…

          Giáo viên cần phải chú ý hướng dẫn, lôi cuốn trẻ cùng tham gia vào quá trình thực hiện làm đồ chơi nhằm giúp trẻ bộc lộ tư duy, trí tưởng tượng sáng tạo, giúp trẻ biết trân trọng những sản phẩm do con người làm ra, qua đó giáo dục tình cảm yêu lao động. Giáo viên không nên đặt ra trước loại sản phẩm, bắt trẻ làm theo một cách thụ động mà chỉ nên gợi ý cho trẻ tự chọn màu sắc, hướng dẫn thao tác, cách làm đồ chơi… Sau đó giáo viên mới hướng dẫn cũ thể phương pháp thực hiện với từng loại đồ chơi sao cho phù hợp với từng cháu. Giáo viên cần thật sự tin vào khả năng của trẻ trong việc tự làm đồ dùng đồ chơi (sợ trẻ làm hỏng, xấu) nên còn làm thay trẻ quá nhiều.
Giáo dục vừa đáp ứng yêu cầu xã hội, vừa thỏa mãn nhu cầu phát triển của mỗi cá nhân, mang đến niềm vui học tập cho mỗi trẻ trong bậc học tiền học đường. Giáo dục phải đảm bảo chất lượng tốt nhất trong điều kiện chi phí còn hạn hẹp. Để giải quyết khó khăn của các địa phương cần xây dựng lộ trình tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất, điều kiện bảo đảm chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ, xây dựng đội ngũ giáo viên,…một yếu tố không kém phần quan trọng là tích cực tham gia nghiên cứu làm và sử dụng đồ dùng , đồ chơi cho trẻ nhằm đáp ứng nhiệm vụ chăm sóc, giáo dục trẻ các độ tuổi. Bằng những đôi bàn tay khéo léo và nhiều ý tưởng sáng tạo đồ dùng đồ chơi đã được giáo viên sử dụng đưa vào giảng dạy tạo môi trường giáo dục trẻ ở mọi lúc mọi nơi và trong các hoạt động góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trẻ.

“ Ứng dụng làm  đồ chơi cho trẻ mầm non bằng nguyên vật liệu mở ” với mục đích góp phần giải “ Bài toán con nhà nghèo” nhằm đáp ứng nhu cầu đồ chơi cho trẻ ở những vùng khó khăn với mong muốn được chia sẻ những sáng kiến kinh nghiệm của tôi với các cô giáo đồng nghiệp trong “ Sự nghiệp trồng Người”.

Chất lượng là mục tiêu hàng đầu của mọi nền giáo dục, nhưng chất lượng cũng đòi hỏi những đầu tư thỏa đáng. Trong vài thập niên tới ở nước ta chưa thể đòi hỏi sự đầu tư của nhà nước cho bậc học tiền học đường (Mần non) ngang bằng với đầu tư của nhiều nước khác trên thế giới, đặc biệt là những nước phát triển. Cần tận dụng sự đầu tư của nhà nước, những đóng góp của xã hội với nguồn lực còn hạn hẹp để đạt đến chất lượng  giáo dục tốt nhất, mặc dù chất lượng này có thể chưa so sánh được với chất lượng giáo dục cao của nhiều nước khác trên thế giới. Việc tận dụng các kinh nghiệm và mô hình giáo dục của các nước tiên tiến, tích cực đổi mới phương pháp dạy học, thực hiện tiết kiệm, chống tiêu cực trong giáo dục, thu hút các nhà khoa học, nhà giáo giỏi trong và ngoài nước tham gia giảng dạy, đào tạo và nghiên cứu khoa học…là những giải pháp cần được chú trọng nhằm sử dụng tối ưu các nguồn đầu tư và hỗ trợ để nâng cao chất lượng giáo dục. Bên cạnh đó vấn đề làm đồ dùng dạy học và đồ chơi cho trẻ cũng hết sức quan trọng trong việc hình thành nhân cách cho trẻ ở trường mầm non. Những hiệu quả và lợi ích thiết thực, đó là:

*Thứ nhất: -Trong cuộc sống, từ những nguyên vật liệu hàng ngày, tưởng như bỏ đi, nhưng bằng sự sáng tạo thẩm mỹ của mỗi người, những nguyên vật liệu này được tái sử dụng và tạo ra những món đồ chơi vô cùng thú vị, độc đáo tạo ra sự bất ngờ thích thú cho các bé trong các giờ chơi. Vừa mang giá trị kinh tế cao cho những trường còn khó khăn về phương tiện phục vụ dạy học, đồ chơi cho trẻ. Đó chính là những sản phẩm mang tính sáng tạo mà không cần phải tốn kém quá nhiều tiền để mua sắm.

* Thứ hai: – Với sáng kiến làm đồ chơi từ những vật liệu phế thải để tạo thêm nhiều đồ chơi cho trẻ, góp phần bảo vệ môi trường và đáp ứng nhu cầu chơi của trẻ mầm non, đặc biệt là ở những trường mầm non khó khăn như miền núi, vùng sâu, vùng xa, những địa phương nghèo trong cả nước .Tôi nhận thấy đồ chơi này rất dễ làm, dễ chơi và rất dễ hoạt động. Cách thức chơi cũng sẽ được thay đổi theo sự phát triển của trẻ, theo nhiều chủ đề  và càng có nhiều cách chơi với một đồ chơi thì trẻ sẽ học hỏi được càng nhiều.

* Thứ ba: – Không nhất thiết phải tốn nhiều kinh phí, ngay cả các vật liệu giấy cứng, giấy mềm, chai lọ, khối lập phương ( Đồ phế thải) kết hợp với các phụ liệu khác, bằng sự sáng tạo của mình, chúng ta đều có thể chuyển tải thành những sản phẩm cho chính trẻ cùng chơi với sản phẩm do mình cùng cô tạo nên.

 * Thứ tư: – Những gì có thể tái chế? Đó là những vật liệu thích hợp, không độc với trẻ em. Tái chế rất có ích. Trẻ vừa có đồ chơi để chơi vừa giảm lượng rác thải góp phần bảo vệ môi trường. Vật liệu tái chế đối với các cô mẫu giáo là một nguyên liệu phong phú để họ có thể thả hồn và trí tưởng tượng nhằm tạo ra các thiết kế các mẫu đồ chơi thân thiện môi trường, không những góp phần bảo vệ môi trường, ngăn chặn chất thải và giảm thiểu rác thải, đồng thời tiết kiệm chi phí và mang đến cho người tiêu dùng những món đồ chơi hết sức độc đáo và đẹp mắt. Bằng những vật liệu đơn giản, thêm một chút thời gian và sự khéo léo, khả năng sáng tạo của mình ,bạn sẽ có cả kho đồ chơi “độc quyền”, không tìm thấy cái thứ hai. Nếu bạn là người khéo tay, hãy chịu khó tưởng tượng một chút về thế giới của trẻ thơ, bảo đảm đồ chơi này sẽ thu hút sự chú ý của bé.

* Thứ năm: – Với sự phát triển hiện đại của xã hội ngày nay, việc chọn mua một đồ chơi cho trẻ là việc quá dễ dàng, nhưng việc sưu tầm các “ Nguyên vật liệu mở”, thu thập lại các phế liệu để tái chế, sử dụng trở lại phục vụ cho cuộc sống không những góp phần vào việc bảo vệ môi trường mà còn tạo ra được những món đồ chơi độc đáo, đẹp, có ý nghĩa giáo dục toàn diện nhân cách cho trẻ mầm non.Với những vật liệu đơn giản, những đồ dùng tưởng chừng rất đỗi bình thường xung quanh nhưng bằng sự sáng tạo chúng ta có thể tạo ra những nhân vật , phương tiện giao thông rất dễ thương, và sinh động giúp cho hoạt động học và chơi của trẻ thêm phần hấp dẫn.

 Hơn thế nữa việc mua quá nhiều đồ chơi cho trẻ làm ảnh hưởng đến tiền bạc của các bậc phụ huynh trong khi các phụ, phế phẩm từ gia đình đang sẵn có và có rất nhiều để cho các cháu có thể sử dụng tái tạo làm đồ chơi cho chính mình.Tại sao lại không? Khi món đồ chơi do tự tay mình làm ra, các cháu sẽ cảm thấy yêu quí và hứng thú hơn rất nhiều so với các đồ chơi mua sẵn. Đây cũng là một hình thức dạy cho trẻ biết yêu quí sức lao động ngay khi còn bé. Xuất phát từ những ý tưởng nêu trên, tôi nghĩ rằng việc dạy cho trẻ tự làm đồ chơi là việc làm hết sức cần thiết và bổ ích cho trẻ mầm non.

Hiệu quả kinh tế và giá trị sử dụng của vấn đề  “Ứng dụng làm  đồ chơi cho trẻ mầm non bằng nguyên vật liệu mở” đã được khẳng định trong thực nghiệm ở các trường mầm non Đức Hòa ( Huyện Mô Đức – Quảng Ngãi), trường mầm non thị trấn Sơn Tịnh (Huyện Sơn Tịnh – Quảng Ngãi) được sự đánh giá cao không chỉ của các cô giáo mầm non, mà còn của các bậc PHHS trong trường, và thành công hơn cả chính là trẻ đặc biệt thích thú với những mẫu đồ chơi lạ mắt, phong phú, đa dạng và độc đáo.

Đó chính là những sản phẩm mang tính sáng tạo mà không cần phải tốn kém nhiều tiền, đồng thời cũng là một giải pháp tích cực xử lí đồ phế liệu, mang lại lợi ích cho con người và môi trường sống.

Nào chúng ta còn chờ gì nữa…Rất đơn giản phải không các bạn. Nào chúng ta cùng trổ tài khéo tay nhé…Xin hãy cùng dẫn dắt con trẻ vào thế giới của ước mơ thông qua hoạt động vui chơi, điều rất cần cho sự cân bằng giữa thể xác và tâm hồn của con trẻ.

“Làm  đồ chơi cho trẻ mầm non bằng nguyên vật liệu mở”.Tại sao không ? Nào, chúng ta còn chờ gì nữa…Hãy mang niềm vui đến cho con trẻ và người thân xung quanh bằng những món quà độc đáo.

Chúc các bạn thành công.

 

Quảng Ngãi, 6/9/2011

 Nguyễn Hữu Quang-PDU

 

 

About these ads

Gửi phản hồi

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Chuyên mục

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: